హోర్ముజ్ జలసంధి మళ్లీ తెరుచుకోనుందా?
న్యూఢిల్లీ: ప్రపంచ వాణిజ్యానికి అత్యంత కీలకమైన హోర్ముజ్ జలసంధి (Strait of Hormuz) మళ్లీ తెరుచుకునే దిశగా కీలక పరిణామాలు చోటుచేసుకుంటున్నాయి. అమెరికా మరియు ఇరాన్ మధ్య శుక్రవారం జరగనున్న శాంతి ఒప్పందం అనంతరం ఈ కీలక సముద్ర మార్గాన్ని తిరిగి తెరవనున్నట్లు అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ ప్రకటించారు.
ఈ ప్రకటన ప్రపంచ చమురు మార్కెట్లు, నౌకాయాన రంగం మరియు ముఖ్యంగా భారత్ వంటి చమురు దిగుమతి దేశాలకు భారీ ఊరటనిచ్చే అంశంగా మారింది.
ట్రంప్ కీలక ప్రకటన
ట్రూత్ సోషల్ వేదికగా ట్రంప్ మాట్లాడుతూ, హోర్ముజ్ జలసంధిని ఎలాంటి టోల్ లేకుండా తెరవడానికి తాను పూర్తి అధికారాన్ని ఇస్తున్నట్లు ప్రకటించారు. అలాగే అమెరికా విధించిన నౌకాదళ దిగ్బంధనాన్ని వెంటనే తొలగించనున్నట్లు వెల్లడించారు.
శాంతి ఒప్పందంపై సంతకాలు పూర్తయిన తర్వాత సముద్రంలో అమర్చిన మైన్లను తొలగించి చమురు రవాణా మళ్లీ ప్రారంభమవుతుందని ఆయన పేర్కొన్నారు.
ఇరాన్ మాత్రం జాగ్రత్తగా స్పందన
అమెరికా ప్రకటనలపై ఇరాన్ కొంత సంయమనంతో స్పందించింది. ఇరాన్ ఉప విదేశాంగ మంత్రి కాజెం ఘరీబాబాది మాట్లాడుతూ, యుద్ధ కార్యకలాపాలు ముగియడం, అమెరికా నౌకాదళ దిగ్బంధనం ఎత్తివేయడం వంటి చర్యలు ప్రారంభమవుతాయని తెలిపారు.
అయితే హోర్ముజ్ జలసంధి పూర్తిస్థాయిలో తిరిగి తెరవడానికి ఇరాన్ ఏర్పాట్ల ప్రకారం దాదాపు 30 రోజుల సమయం పట్టే అవకాశం ఉందని ఇరాన్ మీడియా వెల్లడించింది.
60 రోజుల అణు చర్చలు
శాంతి ఒప్పందం అమలులోకి వచ్చిన తర్వాత ఇరాన్ అణు కార్యక్రమంపై అమెరికా-ఇరాన్ మధ్య 60 రోజులపాటు ప్రత్యేక చర్చలు జరగనున్నాయి. ఈ చర్చల ఫలితంపైనే భవిష్యత్ పరిస్థితులు ఆధారపడే అవకాశం ఉంది.
హోర్ముజ్ జలసంధి ఎందుకు అంత కీలకం?
హోర్ముజ్ జలసంధి ప్రపంచంలోనే అత్యంత ముఖ్యమైన సముద్ర మార్గాల్లో ఒకటి. ప్రపంచవ్యాప్తంగా వినియోగించే చమురు, సహజ వాయువు ఎగుమతుల్లో దాదాపు 20 శాతం ఈ మార్గం ద్వారానే జరుగుతుంది.
సౌదీ అరేబియా, యూఏఈ, కువైట్, ఇరాక్, ఖతార్ వంటి దేశాల చమురు ఎగుమతులకు ఇదే ప్రధాన మార్గం.
ఈ జలసంధి మూసివేయబడటంతో ప్రపంచ చమురు ధరలు పెరగడంతో పాటు సరుకు రవాణా ఖర్చులు కూడా భారీగా పెరిగాయి.
భారత్కు ఎలా ప్రయోజనం?
భారత్ తన చమురు అవసరాల్లో అధిక భాగాన్ని దిగుమతుల ద్వారానే తీర్చుకుంటుంది. అందులో గల్ఫ్ దేశాల వాటా చాలా ఎక్కువ.
హోర్ముజ్ జలసంధి తెరుచుకుంటే:
- చమురు సరఫరా సులభంగా జరుగుతుంది.
- అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో చమురు ధరలు తగ్గే అవకాశం ఉంటుంది.
- రవాణా ఖర్చులు తగ్గుతాయి.
- పెట్రోల్, డీజిల్ ధరలపై ఒత్తిడి తగ్గే అవకాశం ఉంటుంది.
- ద్రవ్యోల్బణం నియంత్రణలోకి రావడానికి సహాయపడుతుంది.
నౌకాయాన సంస్థల్లో ఇంకా ఆందోళన
శాంతి ఒప్పందం కుదిరినప్పటికీ నౌకాయాన సంస్థలు ఇంకా అప్రమత్తంగానే ఉన్నాయి. గతంలో కూడా జలసంధి తెరిచినట్లు ప్రకటించిన సందర్భాల్లో పరిస్థితులు మళ్లీ ఉద్రిక్తంగా మారాయి.
అలాగే సముద్రంలో మైన్లు ఉండే అవకాశం, మధ్య మధ్యలో జరిగే దాడులు నౌకల రాకపోకలపై ప్రభావం చూపవచ్చని నిపుణులు భావిస్తున్నారు.
వేలాది నౌకలు చిక్కుకుపోయిన పరిస్థితి
ప్రస్తుతం అరేబియా గల్ఫ్ ప్రాంతంలో సుమారు 1,000 నౌకలు మరియు దాదాపు 20,000 మంది నావికులు చిక్కుకుపోయినట్లు సమాచారం.
జలసంధి పూర్తిస్థాయిలో తెరుచుకున్న తర్వాత వీటిని సురక్షితంగా బయటకు తీసుకురావడం నౌకాయాన సంస్థలకు మొదటి ప్రాధాన్యంగా ఉండనుంది.
ప్రత్యామ్నాయ మార్గం లేకపోవడం సమస్య
ఎర్ర సముద్రంలో ఇబ్బందులు వచ్చినప్పుడు నౌకలు ఇతర మార్గాలను ఉపయోగించే అవకాశం ఉంటుంది. కానీ హోర్ముజ్ జలసంధికి అలాంటి ప్రత్యామ్నాయ మార్గం లేకపోవడం వల్ల ప్రపంచ వాణిజ్యానికి దీని ప్రాధాన్యం మరింత పెరిగింది.
సాధారణ స్థితికి ఎప్పుడు?
యుద్ధానికి ముందు రోజుకు సగటున 138 నౌకలు ఈ జలసంధి గుండా ప్రయాణించేవి. ప్రస్తుతం ఆ సంఖ్య చాలా తక్కువగా ఉంది.
శాంతి ఒప్పందం అమలులో ఎలాంటి ఆటంకాలు లేకపోతే రాబోయే వారాల్లో పరిస్థితులు క్రమంగా సాధారణ స్థితికి చేరుకునే అవకాశం ఉంది. అయితే చర్చలు విఫలమైతే లేదా భద్రతా సమస్యలు తలెత్తితే ఇరాన్ మరోసారి తన ఆధిపత్యాన్ని ప్రదర్శించే అవకాశాన్ని కొట్టిపారేయలేమని అంతర్జాతీయ విశ్లేషకులు అభిప్రాయపడుతున్నారు.
ముగింపు
అమెరికా-ఇరాన్ శాంతి ఒప్పందం ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థకు ఒక కీలక మలుపుగా మారే అవకాశం ఉంది. హోర్ముజ్ జలసంధి పూర్తిస్థాయిలో తెరుచుకుంటే చమురు మార్కెట్లు స్థిరపడటంతో పాటు భారత్ వంటి దేశాలకు కూడా భారీ ఆర్థిక ప్రయోజనాలు కలిగే అవకాశం ఉంది. అయితే శాంతి ఒప్పందం అమలు, సముద్ర భద్రత, అణు చర్చల పురోగతిపై ప్రపంచ దేశాలు ఆసక్తిగా ఎదురుచూస్తున్నాయి.
